Okrąglak

Pierwotna funkcja:

Kościół NMP Królowej Różańca Świętego, powszechnie nazywany „Okrąglakiem” (czasem żartobliwie „Gazownią” ze względu na jego charakterystyczny, okrągły kształt przypominający zbiornik gazowy), powstał w wyniku potrzeb nowo rozwijającej się dzielnicy Przymorze. Starania o utworzenie parafii rozpoczęto już w 1957 roku, jednak wzniesienie docelowej świątyni opóźniły ograniczenia władz PRL, które niechętnie wydawały pozwolenia na budowę kościołów w tzw. „nowych dzielnicach robotniczych”. Tymczasową kaplicę wzniesiono w 1958 roku. Budowa właściwego kościoła trwała w latach 1972–1976. Budowa osobno stojącej wieży-latarni o wysokości 83 metrów była wielokrotnie blokowana przez władze komunistyczne, które argumentowały swoje decyzje rzekomym zagrożeniem dla ruchu lotniczego (po przeniesieniu lotniska na peryferia Gdańska do Rębiechowa). Ostatecznie wieżę ukończono dopiero w 1979 roku.Na wieży zawisły trzy dzwony: Maryja, Piotr i Wojciech. W latach 70. i 80. kościół stał się nieoficjalnie ośrodkiem kultury niezależnej względem władzy socjalistycznej, pełniąc rolę miejsca spotkań lokalnej społeczności i twórców niezależnych.

​

Charakterystyka architektoniczna:

Kościół został wzniesiony na planie elipsy i był pierwszą w Gdańsku świątynią dwukondygnacyjną, z górnym i dolnym kościołem, co pozwalało obsłużyć dużą liczbę wiernych. Bryła budynku łączy funkcjonalność z symboliczną rolą, a osobno stojąca wieża o wysokości 83 metrów dominuje nad niską zabudową osiedla Przymorze. Witraże Kazimierza Kalkowskiego, obejmujące ponad 500 m², tworzą oryginalną Drogę Krzyżową wokół świątyni.

​

Stan obecny:

„Okrąglak” nadal pełni funkcję kościoła parafialnego i obsługuje wiernych dzielnicy. Wieża i główna bryła budynku pozostają charakterystycznym elementem krajobrazu Przymorza.W 2025 roku rozpoczął się, wciąż trwający, remont elewacji obiektu.